Karakter boyutu :
Rize’nin Düşman İşgalinden Kurtuluşu’nun 98. Yılı Anısına

Rize’nin Düşman İşgalinden Kurtuluşu’nun 98. Yılı Anısına

Tarih 02 Mart 2016, 15:44 Editör reşat tula

Onlar Milli Mücadeleye güç kattı Unutmak Olmaz
Kurtuluşa güç veren Cesur Yürekli Rizeliler

Rusların ‘İlyahof Müfrezesi’ ve Sahil Donanmaları ile kıyı sınırından saldırıya geçmiş, Sevr Antlaşması ile de Of limanından başlayarak Rize’mizi de içine alan doğuda bir Ermeni devleti kuruluyordu. Düşman kuvvetleri İstanbul’dan Batum’a kadar limanlarımızı, 24 Şubat 1916tarihinde de Rize’mizi işgal ettiler.

Rize, bundan 91 yıl önce 2 Mart 1918’de düşman işgalinden kurtularak ana vatana kavuşmuştur. İki yıl ve dokuz gün esaret hayatı, vatan ve bayrak aşkının daha da alevlenmesine sebep olmuştur. O acı günler, bu topraklarda yaşayan insanları, bir fikir etrafında toplamış ve bir heyecanın nurlu ışığına kavuşmak için ruhlarında yaşattıkları istiklâl ve hürriyet aşkını körüklemiştir. Kurtuluşa güç veren Cesur Yürekli Rizeliler milli Müdafaada en on sırada yer almışlardır.

Direnişe güç kattılar

Milli mücadele sırasında kurulan ilk direniş örgütlerinden biri, Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i Milliye örgütü oldu. Kısa zamanda güç toplayan örgütün Rize’de bir şubesi kuruldu. Rize şubesinin kurucuları şunlardı : Mataracızade Mehmet, Tuzcuoğlu Süleyman, Tevfik Bey,Lazzade Mustafa, Mataracızade Hakkı, Güvelioğlu Ahmet veHacıömerzade Ahmet

00-032.jpg

Motor ve takalarla kurtuluşa kürek çektiler

İstanbul’da ticaretle uğraşan ve sonra Milis Yüzbaşılığına kadar yükselen İlyas Sami Kalkavanoğlu ‘Milli Mücadele Hatıralarım’ adlı yapıtında motor ve takalarla kurtuluşa kürek çeken Rizeli kaptan ve tayfaları şöyle sıralıyor : Rumeli Feneri’nde oturan Rizeli Giritlioğlu Hacı Şakir Kaptan, Rizeli Hacıoğlu Hafız Mehmet, Ragıp Efendi, sonradan Milis Binbaşı rütbesiyle ödüllendirilen ve Sarıyer’de oturan Rizeli Osman Saruhan Reis, kardeşi Mustafa Saruhan Reis,Rizeli Giritlioğlu Mesut Reis, Galata Çeşme meydanında oturan Rizeli Şahinoğlu Ali OsmanKâhya, Unkapanı’nda oturan Pazarlı Altundiş Mustafa Kaptan, Hemşinli Mehmet, Rizeli Hacı Lahanaoğlu Kerim Reis,Rizeli Ruşen Kalkavan Reis, Rizeli Şükrü Kalkavan Reis, Rizeli Morioğlu Rıza Reis,Rizeli Ali Uzunoğlu Reis, Rizeli Osman Varlı Reis, Rizeli Yahya Varlı Reis, Rizeli Çekmişoğulları Hasan, Ömer, Yusuf Reis, Rizeli Altınkonakoğulları Mehmet İsmail,İlyas Reisler, Rizeli İbrahim Yavaş Reis, Rizeli Karamahmutoğulları Kara Ali veŞükrü Reis, Rizeli Hafız Muhittin Kotil Reis, Rizeli Kopuz Şakir Reis, Rizeli Mehmet Kopuz Reis, Rizeli Hacı Memişoğlu Tahsin Reis, Rizeli Gencalioğlu Mehmet Reis, Rizeli Kavranoğlu Mustafa Reis, Rizeli Sakoğlu İshak Reis, Rizeli Hordoloşoğlu Mustafa Reis, Rizeli Taful Hamdi Reis, Rizeli Mete İsmail Reis, Rizeli Salihoğlu Recep Reis, Rizeli Oflu namı ile anılanKasım Reis, Sürmeneli Alikoğlu Mustafa ve Milis Yüzbaşıİlyas Sami Kalkavanoğlu

Mataracı Mehmet Efendi : “Emrundeyiz paşam”

İstanbul’da savaş yılları. Birinci dünya savaşında galip gelen İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunanlılar İstanbul’u işgal etmiştir. Türk’ün ateşle imtihan edildiği bu zor dönemde ekmek karneyle dağıtılmaktadır. Ancak İstanbul’da biri vardır ki, milli mücadelecilere karnesiz ekmek sağlamaktadır. Bu kişi cesaretiyle Atatürk’ün dikkatini çekmeyi başaran Rizeli Mataracı Mehmet Efendi’dir. Atatürk, bir gün bu yürekli Laz uşağını yanına çağırır. Bir süre muhabbet ettikten sonra can alıcı soruyu sorar: “Yarın cepheye gitsek, kaç kişiyle gelirsin?” Mataracı Mehmet Efendi, Rizeli’ye has keskin zekasını ve şivesini konuşturarak “Bi tufeğum, bi da ben senun emrundeyiz paşam”der. 

113-001.jpg

İpsiz Recep Reis ve Arkadaşları : 1. İpsiz Recep Reis, 2. Mehmet Altıkanoğlu, 3. Osman Altıkanoğlu, 4. Salih Çavuş, 5. İlyas Altıkanoğlu ve 6. Kansız Ali

İpsiz Recep Reis : “Tilkinin pazarda işi yoktur”

Kurtuluş savaşı yıllarında çetesiyle birlikte destanlaşan bir diğer isim de İpsiz Recep Reis’dir. Kuvayi Milliye’ye asker ve silah taşımasıyla kahramanlaşan Recep Reis, Atatürk tarafından vatana olan hizmetlerinden dolayı ödüllendirilmek istenmiş, ancak vatan aşkı ağır bastığından parayı kabul etmemiştir. Grubuyla birlikte mücadelesini Sakarya dolaylarında sürdüren Rizeli Recep Reis, siyasete girmesini isteyenlere “Biz işimizi tamamladık efendiler. Savaşta dik duran başımızı siyasette eğmeyiz. Tilkinin pazarda işi yoktur” şeklinde cevap verir. 

Mustafa Kemal Atatürk’ten Rizelilere övgü 

Rizeliler’in hemşehrisi Mustafa Kemal Atatürk, Rize ile olan ilişkisini daha sonraki yıllarda da sürdürerek milli günler ve önemli hadiselerde kutlama mesajları gönderir. Çeşitli dönemlerde telgrafla haberleştiği isimler arasında Mektupçu Behçet Tuzcu, Halkevi Başkanı Oğuz Bey, Mataracı Mehmet Efendi ve Rize Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti yöneticilerinden Lazzade Mustafa Efendi yer alır. Atatürk’ün kendi el yazısıyla Ankara’dan Rize Müdafa-ı Hukuk Cemiyeti’ne  gönderdiği ve “Öteden beri herkesin yakından bildiği kahramanlıklarıyla kendilerini tanıtmış olan Rize ahalinin ülkenin kurtuluşu için azim ve üstün gayretlerini takdir ederiz” şeklinde bir cümle sarf ettiği telgrafı Rizeliler için övgü dolu sözler içeriyordu.

Şark Cephesi Kumandanı Vahit Paşa : “Rizeliler! Hepinizi muhabbetle kucaklar, gözlerinizden öperim”

Şark Cephesi Kumandanı Vahit Paşa, Kalamozlu Mühendis Osman Bey’ın mutasarrıflığında Rize yöneticilerini atıyor ve bu durumu aşağıdaki telgrafla bildiriyordu: “Uzun yıllar esaretin acısını çektiniz. O kara günlere artık geçmiş olsun. Her gün zaferden zafere koşan Türk orduları, düşmanı her cephede ezmiştir. Rize’ye doğru hareket etmiş olan birliklerimiz, pek yakında sizleri sıcak bağrına basacaktır. Biz gelinceye kadar Rize’nin kurtuluşunda emeği geçen vatansever Şarkı Müdafai İslâm Cemiyeti’nin Rize mümesilleri sizi idare edecektir. Mühendis Osman Bey’in Mutasarrıflığı altında, Tuzcuoğlu Zeki Bey, Rakıcıoğlu Arif Bey, Çakır Ağa; Durmuşoğlu İsmail Efendi ve 22 arkadaşını muvakkat hükümet olarak tanıyoruz. Bu muvakkat hükümetin emirlerine itaat etmenizi bekliyorum. Herkes rahatça, gönül ferahlığıyla vazifesinin başına dönsün. Pek yakında biz de geliyoruz. Rizeliler! Hepinizi muhabbetle kucaklar, gözlerinizden öperim”

Not : Milli Mücadele’de en önde yer alan Rizelileri yarınlara taşımak hiç değilse ilimizin kurtuluş günlerinde sizlerle paylaşmak için yola çıktım. Bir kitap ve sergi ile bu çalışma bir gün hayata geçecek.

115-001.jpg

Milli Mücadelenin takdire şayan ismi : İlyas Sami Kalkavanoğlu

Kazım Özalp tarafından İlyas Sami Bey’e verilen, 27-1-1922 tarihli Taktirname : “Kocaeli Gurubu Müstakil Süvari Bölüğü Kumandanı esbakı Milis Yüzbaşısı İlyas Sami Efendi bin Nuri Rize “Harekat-ı Milliye’nin bidayetinden beri hidematı fedakârhane ve vatanperveranede bulunan bâlâda dünyesi muharrer mumaileyh, Kocaeli Gurup Kumandanlığında bulunduğum zaman Müstakil Süvari Birliği kumandanlığında istihdam edilmiş ve bil cümle harekata ifayı hüsnü hizmet eylemiş olduğunu mübeyyin vesikadır.”İmza: Kazım Özalp Kocaeli Gurup Kumandanı

245-001.jpg

İstanbul Boğaziçi’nde Milli Mücadeleye güç katan Rizeliler

1.Rize’nin Fethiye Köyü’nden Hantaloğulları’ndan Mustafa oğlu Sabit (D.1901), 2. Rize’nin Uzunkaya Köyü’nden Abdurrahmanoğulları’ndan Sabit oğlu İsmail (D.1901),3. Rize’nin Bağdatlı Mahallesi’nden İbrahim Reisoğulları’ndan Bahadıroğlu Rasim (D.1901), 4.Rize’nin Aron Köyü’nden Zurnacıoğulları’ndan Şair oğlu Mehmet (D.1901), 5. 4.Rize’nin Söğütlü Köyü’nden Hosoğulları’ndan İlyas oğlu Temel (D.1903), 6. Rize’nin Portakallık Köyü’nden Çekmişoğulları’ndan Hüseyin oğlu Mustafa (D.1895), 7.Rize’nin Büyük Köyü’nden Yılancıoğulları’ndan Memişoğlu oğlu Seyfullah (D.1898), 8. Rize’nin Haldoz Mahallesi’nden Beruzade Tahir oğlu Mustafa Efendi (D.1892), 9. Rize’nin Paşyan Mahallesi’nden Hazımoğulları’ndan Mehmet Faik oğlu İsmail Hakkı (D.1892), 10. Rize’nin Atina (Pazar) Kazası’nın Kemer Köyü’nden Kasapoğulları’ndan Tevfik oğlu Mehmet(D.1892)

65-011.jpg

Kurtuluş savaşının unutulmaz kahramanları : Hafız Yunus(1), Ekşioğlu Mehmet Ağa(2),Hüseyin Ekşi(3), Hasan Ekşi(4) ve Tuzcuoğlu Halit Ağa

66-005.jpg

Atatürk Rize’de! Genç Türkiye Cumhuriyeti’nin çiçeği burnunda vilayeti Rize,17-18 Eylül 1924 tarihlerinde en anlamlı günlerinden birini yaşadı. Rize’ye eşi Latife Hanım ile gelen Mustafa Kemal Atatürk’ün yanında Rize Valisi Hurşit Bey (1) , “Üç Aliler”’den

Rize Millet Vekili Ali Zırh (2), Rize Millet Vekili Rauf Bey (3) yer alıyor.

68-001.jpg

Rize’de düşmana karşı teşkilatlanmaya çalışan grup : Çakıroğlu Miktat Ağa (1), Giresunlu Kubilay Mehmet (2), Hacı Kemal Zırh (3), Terakkiperver Cumhuriyet Partisi’nin kurucularından Trabzon Valisi Bekir Sami Bey (4), Hakkı Mataracı (5), Hafız Osman Tatoğlu (6), Saraloğlu Hasan Efendi (7), Akif Kurtoğlu (8) ve Vefik Kalkavan (3) Rize İdman Ocağı Binası Önünde.

Haber: Fatih Sultan Kar


Rize Haberleri

ÇAYKUR’dan 3. Sürgün ve Kontenjan Uygulaması Açıklaması

ÇAYKUR’dan 3. Sürgün ve Kontenjan Uygulaması Açıklaması ÇAYKUR’dan 3. Sürgün alımları ve kontenjan uygulaması hakkında açıklamada bulunuldu.

Rize İl Kültür ve Turizm Müdürü Alemdaroğlu, Görevine Başladı

Rize İl Kültür ve Turizm Müdürü Alemdaroğlu, Görevine Başladı Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne atanan Rize Valiliği İl Sosyal Etüt ve Proje Müdür Vekili Esra Alemdaroğl...

Tüm Fotoğraflar    

  24.09.2020
 

24.09.2020..

İzlenme: 7

   
  23.09.2020
 

23.09.2020..

İzlenme: 2

   
  22.09.2020
 

22.09.2020..

İzlenme: 18

   
  21.09.2020
 

21.09.2020..

İzlenme: 10

   
RAMAZAN TOPCAN RAMAZAN TOPCAN
RAMAZAN-I ŞERİF, KUR’AN-I KERİMLE YÜZLEŞMEKTİR
Azmi KANDEMİR Azmi KANDEMİR
RİZE VE RİZELİYİ SEVEN BİR REKTORA İHTİYAÇ OLDUĞUNU BASINDAN ÖĞRENDİM
Orhan Yazıcılar Orhan Yazıcılar
RİZEYE: RİZEYİ VE RİZELİYİ SEVEN BİR REKTÖR LAZIM!...
reşat tula reşat tula
ORDU’DA HARAÇ DÜZENEĞİ Mİ VAR?
B.ALİ KAVALCI B.ALİ KAVALCI
ALMANYA ACI VATAN ADAMA HİÇ GÜLMEYİ

Tüm videolar